İşkur Ahşap Şekillendirme Kursu

Genel

Bu programda iş güvenliği önlemlerini alarak malzemeyi seçen, ahşaba yüzey oyma, tabii şekil oyma yapabilen, ahşaba kakma ve kaplamayla kakma uygulayabilen kişiler yetiştirilir.

Konu Başlıkları: Elde kesme, elde şekillendirme, tabii şekil oyma, yüzey oyma, ahşap kakma, kaplama ile kakma, yüzey kaplama ve onarma, dolgu ve son kat vernikleri.

İstihdam Alanları: Eğitimi başarıyla tamamlayanlar ahşap teknolojisi alanında hizmet veren atölye ve mağazalarda çalışabilir, kendi atölyelerinde üretim yapabilirler.

Her Mekanda Ahşabın Görkemi…

Ahşap oymaları, sandıklar, küçük kutular, bibloluklar gibi hediyelik eşyalarda görürüz çoğu zaman… Malzemesi ağaç olan duvar ve masa saatleri, üzerlerine uygulanan ahşap oymacılığıyla geçen zamanı ayrı bir güzellikte sunmaktadır. Tezhip, hat, ebru, resim gibi bir çok sanatta icra edilen eserleriyse ahşap oyma çerçeveler taşımaktadır kimi zaman.

Ahşap oyma; masa, sehpa, dolap gibi mobilyalara uygulandığındaysa günlük hayatımıza estetik bir boyut kazandırmakta, eşyaları adeta bir sanat eserine dönüştürmektedir.

Bu sanatın en eski örneklerine ise Osmanlı dönemi mimarisinde rastlanmaktadır. Ahşap binaların iç yapısında, dekorunda sıklıkla görülen ahşap oymaları, dış yapısında da özellikle balkon ve merdiven korkuluklarında görülmektedir.

Nedir

Ahşap oymacılığı, tahta levhaları istenilen şekilde kesip oymak şeklinde tanımlanabilir. Oymak tabiri bir yeri oyarak derinleştirmek veya kazımak manasına gelir. Öteden beri manası karıştırılarak yüzeyi düz bırakılmak suretiyle kesilen şekillere de oyma denilmesi yanlıştır. Fransızca bu işe “de’copaqe” yani etrafını keserek boşaltılmak denir. Türkçe’de oyma denildiği zaman ağaç üzerine kalemle oyularak yapılan kabartılma ve müşebbek işler anlaşılır.

Halbuki bir şeyin sathı düz kalmak suretiyle etrafı ve içi kesilerek yapılan şekillere oyma demek manayı karıştırır ve o işin ne tür bir iş olduğunu layıkıyla anlatmaz. Oymalı bir masa denildiği zaman kabartma tezyinatlı bir masa anlaşılır. Kesmek tabiri ise işi hakkıyla ifade etmez. Bir şeyi ortasından biçmek ve parçalara ayırmaya da kesmek denir. Bu sebeple etrafı ve yalnız şekli kesmek suretiyle yapılan tezyini işlere kesme tabirinin kullanılması münasip olur. İnce tahta işlere sadece kesme oymalı veya mukatta oyma demek lazım gelir.

Türleri

Ahşap Oymacılığının Türleri

Ağaç oymacılığını kesme oyma, yüzey oymacılığı ve tabii şekil oymacılığı diye 3 grupta inceleyebiliriz.

1. Kesme Oyma (Düşey Kesme): Bu tür çalışmalar bir masif veya kontraplağın her iki yüzeyinin aynı düşeyde kesilerek çıkartılmasıdır.
2. Yüzey Oymacılığı (Röliyef): İki şekilde incelenir.
a-Alçak yüzey oymacılığı (Alçak kabartma)
b-Yüksek yüzey oymacılığı (Yüksek kabartma)
3. Tabii Şekil Oymacılığı: Bu tür oymacılık daha ziyade heykel traşçılığa girmektedir.

Yapılışı

Tahta Seçimi

Ağaç oymacılığı kolay ve masrafsız yapılabilen bir sanattır. Öncelikle tahta seçimi yapılır. Tahta seçiminde ağacın genel özelliklerine göre çeşitli faktörler etkindir. Bunlar şu şekilde sıralanabilir:

1- Ağaçların sertlikleri, ağırlıkları bir birinin aynı değildir.
2- Bir kısım ağaçlar kolay kesilir, rendelenir ve boyanır.
3- Bir kısım ağaçlar çabuk bükülür ya da bükülmez.
4- Bazı ağaçların üzerleri pürüzlenir, tiftiklenir.

Ayrıca seçilen ağaçlarda incelik, kalınlık ve ağacın damarlarının (liferinin) akış istikametine, üzerindeki beneklerin küçüklük ve büyüklüğüne, açıklık ve koyuluk rengine de önem verilirse yapılan oyma işini göze daha hoş görülür.

Kıl Testerenin Kullanılışı

Tahtaya çizilen motifin çevre kesiminin dışında kalan yerlerin kesim işlemi gayet kolaydır. Ancak motifin iç kısımlarında kalan yerleri kesebilmek için kıl testerenin geçebileceği kadar bir deliğin açılması icap eder.

El matkabı yardımı ile delik açılır. Kıl testeresi buradan geçirilip iyice gerdirilerek hazırlamış olan testere, kolu dik tutulmak suretiyle kesim işine hazırlanır.

Testerenin dik tutulabilmesi için;

a- testerenin öne yatık olmamasına,
b- Testerenin arkaya doğru yatık olmamasına,
c- Testerenin sağa ve sola yatık olmamasına,
d- Testerenin el ile tutulan sapın üst mengenenin kesim yüzeyine düşey olmasına,
e- Testerenin arka gövde kısmının kola temas etmesine,
f- Omuzdan dirseğe kadar olan kol kısmının vücuda yapışık olmasına,
g- Dirsekten elimize kadar olan kısmın yukarı ve aşağı muntazam bir şekilde hareket ettirilmesine dikkat etmek gerekir.

Tahtanın kesimi sırasında testerenin gerek tahtanın sertliğinden ve gerekse testerenin kullanma şekil hatasından dolayı bir ısınma meydana gelir. Isınmadan ötürü testerenin hareketi ede olmadan ağırlaşır. Bu ağırlaşmanın önüne geçmek için dolayısıyla elin hareket sahasını genişletmek maksadı ile tazgaha veya masaya sıkıştırılabilecek V harfi şeklinde yardımcı yedek tezgaha ihtiyaç duyulabilecektir.